کسب‌وکارهای مجازی تشکل‌دار می‌شوند

تشکیل اتحادیه برای همه کسب‌وکارها یک هدف مهم را دنبال می‌کند و آن قدرت یافتن در مسیر حل مشکلات صنفی است.

هرچند این روزها به طور تقریبی تمام مشاغل در ایران صنف و اتحادیه اختصاصی خود را دارند، اما شرکت‌های نوپا و کسب‌وکارهای مجازی به دلیل ماهیت تازه خود تاکنون از این امکان محروم بوده‌اند. به همین دلیل هم ۵ ماه پیش و با جدی‌تر شدن کشمکش‌ها میان بازار سنتی و مجازی، زمزمه‌هایی از تشکیل یک اتحادیه مستقل برای شرکت‌های نوپا بلند شد. حالا پس از گذشت ۵ ماه، دبیرخانه هیات عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی کشور، خبر از فراخوان ثبت‌نام عضویت در هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه کشوری صنف کسب‌وکارهای مجازی داده و به‌این‌ترتیب گام‌های نخست برای تشکیل اتحادیه‌ای متشکل از متخصصان کسب‌وکارهای مجازی و حل مشکلات صنفی این حوزه برداشته شد؛ اتحادیه‌ای که به تعبیر کارشناسان می‌تواند صدای این شرکت‌های نوپا را به گوش دولتمردان و قانون‌گذاران برساند.
۵ ماه بعد از مطرح‌شدن ایده «تشکیل یک اتحادیه مستقل برای شرکت‌های نوپا» سرانجام دبیرخانه هیات عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی کشور، خبر از فراخوان ثبت‌نام عضویت در هیات‌مدیره و بازرسان اتحادیه کشوری صنف کسب‌وکارهای مجازی داد. البته باوجود مزایای بی‌شمار تشکیل اتحادیه، تشکیل آن در بدنه دولت یا بخش خصوصی هنوز جای بحث دارد. به‌طور کل اتحادیه برای یک صنف می‌تواند به محلی برای تجمع افراد متخصص تبدیل شود و صدای آنان را به گوش دولتمردان و قانون‌گذاران برساند. امکانی که تاکنون برای تمام مشاغل ایرانی به‌جز کسب‌وکارهای نوپا و مجازی فراهم‌شده بود و حالا نوبت به آنان رسیده تا طعم اتحادیه داشتن را بچشند. البته بحث تشکیل اتحادیه برای این دسته از کسب‌وکارها از مدتی پیش و به دنبال مشکلات و چالش‌هایی که در گیرودار کشمکش با بازار سنتی به وجود آمده بود، مطرح شد تا علاوه بر حل این مشکلات، بحث دریافت مجوزهای گوناگون و وجود موانع بیمه‌ای و مالیاتی را نیز از میان بردارد.

 
از مخالفان تا موافقان تشکیل اتحادیه
در مسیر تشکیل این اتحادیه، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای (نصر) در مقام مخالف ظاهرشده و آن را یک موازی‌کاری با فرآیند قانونی فعالیت سازمان متبوع خود می‌داند و معتقد است براساس قانون کسب‌وکارهای اینترنتی باید از نظام صنفی رایانه‌ای مجوز بگیرند. این در حالی است که برخی از شرکت‌های نوپا و کسب‌وکارهای نوپا معتقدند با توجه به قدرت وزارت صنعت، معدن و تجارت، تشکیل اتحادیه زیر چتر این وزارتخانه می‌تواند به حل مشکلات‌شان سرعت بیشتری ببخشد. این امیدواری از آنجایی نشأت می‌گیرد که سال گذشته در جریان سلسله نشست‌هایی که به‌منظور حل مشکلات شرکت‌های نوپا برگزار می‌شد، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سرپرست معاونت امور اقتصادی و بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت این وعده را دادند که در راستای حل مشکلات قانونی فعالان شرکت‌های نوپا تمام تلاش خود را برای تشکیل اتحادیه مخصوص به کسب‌وکارهای اینترنتی به کار خواهند بست. قاسم نوده‌فراهانی، عضو اتاق اصناف ایران که درحال‌حاضر رئیس اتحادیه تهیه و توزیع‌کنندگان لوازم پزشکی و آزمایشگاهی است، به عنوان عضوی از بدنه اصناف ایران. یکی از مخالفان تشکیل اتحادیه مستقل برای کسب‌وکارهای مجازی است. وی در گفت‌وگو با «گسترش تجارت» می‌گوید: به‌تازگی خبرهایی از تشکیل اتحادیه مستقل برای کسب‌وکارهای مجازی به گوش رسیده است. باید توجه داشت که فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهای مجازی به دلیل ماهیت و نوع محصولات و خدماتی که ارائه می‌دهند، هرکدام با یک صنف خاص سروکار دارند. بر اساس آنچه سال ۹۲ در قانون نظام صنفی تصویب شد، هر یک از فروشگاه‌های اینترنتی باید از صنف مربوط به کسب‌وکار خود مجوز فعالیت دریافت کنند تا به جای تشکیل اتحادیه‌های موازی، با اتحادیه‌های موجود فعالیت کسب‌وکارهای مجازی رصد و مشکلات آنان حل شود. وی با اشاره به یک نمونه، از دلایل مخالفت خود با ایجاد اتحادیه مستقل می‌گوید و می‌افزاید: به‌عنوان نمونه فروشگاه‌های مجازی که در حوزه لوازم‌خانگی فعالیت دارند باید به اتحادیه مربوط مراجعه کنند تا هم حقوق فروشنده و هم مصرف‌کننده با توجه به قوانین اتحادیه رعایت شود. این روند باعث می‌شود تا هم شاهد افزایش اتحادیه‌های اضافی نباشیم و هم اینکه اتحادیه مربوط بر قوانین مسلط است و می‌تواند برای احقاق حقوق افراد تلاش کند. بر همین اساس هم به نظر می‌رسد تشکیل یک اتحادیه مستقل موازی‌کاری به شمار می‌آید و تا زمانی که اتاق اصناف خود دارای اتحادیه‌های تخصصی است، نباید اتحادیه‌های اضافی تشکیل داد.

 
گامی در مسیر انسجام
بااین‌حال افرادی نیز هستند که با تشکیل اتحادیه مستقل کاملا موفق هستند. حمیدرضا همتی، رئیس انجمن توسعه‌دهندگان فضای مجازی یکی از افرادی است که با تشکیل اتحادیه مستقل برای کسب و کارهای مجازی موافق است. وی با اشاره به مشکلاتی که در طول سال‌های گذشته گریبانگیر این حوزه بود به «گسترش تجارت» می‌گوید: در طول سال‌های گذشته کسب و کارهای مجازی از یک سو با سرعت بالای رشد مواجه شدند و از سوی دیگر با سردرگمی برای تعیین متولی دست به گریبان بودند. نهاد بالادستی مشخصی برای بررسی و حل مشکلات آنان وجود نداشت. به طور طبیعی همین امر باعث شده بود تا بسیاری از فعالان این حوزه بدون در نظر گرفتن بحث‌های حقوقی و قراردادی اقدام به عقد قرارداد با مشتریان‌شان کنند و در ادامه نیز با چالش‌های متعددی دست به گریبان شوند. همتی با اشاره به این نکته که تشکیل اتحادیه می‌تواند گامی در مسیر انسجام اعضای اتحادیه باشد می‌افزاید: به نظر می‌رسد تشکیل یک اتحادیه مستقل برای رسیدگی به مشکلات صنفی کسب و کارهای مجازی می‌تواند امری مثبت در مسیر انسجام و افزایش کارآیی این دسته از مشاغل باشد. این موضوع نیازی است که سال‌هاست در حوزه کسب و کارهای مجازی احساس می‌شود و به همین دلیل هم فعالان این حوزه سال‌ها است که با جدیت طرح تشکیل اتحادیه را دنبال می‌کنند. وی در پایان سخنان خود به نقش دولت و بخش خصوصی در تشکیل این اتحادیه اشاره می‌کند و می‌گوید: در بحث نظارت بر عملکرد اتحادیه باید دولت وارد عمل شود، اما نباید فراموش کرد که همیشه در بدنه اتحادیه‌ها بخش خصوصی به عنوان بزرگترین فعال و منبع آگاه از مشکلات وارد شده که این موارد باید در این اتحادیه نیز صادق باشد.

 
سخن پایانی
تشکیل یک اتحادیه یا انجمن صنفی مستقل برای کسب‌وکارهای مجازی می‌تواند نویدی برای حل مشکلات این حوزه و قدرت گرفتن آنان در دنیای کسب‌وکار باشد. نباید فراموش کرد که برای رودررو شدن با قانون‌گذاران و بیان مشکلات یک صنف یک صدای واحد لازم در هیبت یک اتحادیه لازم است. هرچند برخی تشکیل یک اتحادیه مستقل برای کسب‌وکارهای مجازی را موازی‌کاری می‌دانند، اما به دلیل رشد سریع این حوزه تشکیل چنین اتحادیه‌ای نه یک موازی‌کاری، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر به شمار می‌آید و باید به قدرت گرفتن آن کمک کرد.